O impacto da superlotação de turmas no sucesso escolar dos alunos da 4ª a 6ª classe da escola primária de Terrene – cidade de Nampula

Autores

Palavras-chave:

Superlotação, Qualidade de Ensino, Sucesso Escolar

Resumo

O presente trabalho, elaborado para a obtenção do grau de Mestre em Psicopedagogia, investiga o impacto da superlotação de turmas no sucesso escolar dos alunos da 4ª a 6ª classe da Escola Primária de Terrene, localizada na Cidade de Nampula. O objetivo principal do estudo é analisar como a superlotação afeta o sucesso escolar desses alunos. Especificamente, o estudo visa: identificar os desafios enfrentados na administração das aulas devido à superlotação; descrever as estratégias adotadas pelos profissionais da escola para gerenciar turmas numerosas; e analisar como a superlotação influencia o aproveitamento escolar dos alunos. Além disso, o trabalho sugere ações e estratégias para melhorar a equidade e a qualidade do ensino na instituição. Para responder às questões de estudo, foi adotada uma metodologia qualitativa, que incluiu revisão bibliográfica, entrevistas dirigidas a professores e gestores da escola, e trabalho de campo com visitas à Escola Primária de Terrene, onde foi observado o fenômeno da superlotação. Os resultados indicam que turmas com um número elevado de alunos apresentam maior heterogeneidade e níveis desiguais de aptidão, o que torna o processo de ensino mais complexo, especialmente nas etapas de planeamento e intervenção pedagógica. Este cenário condiciona o papel do professor e pode comprometer a qualidade do ensino, uma vez que a falta de tempo e oportunidades limita o apoio individualizado aos alunos.

*******

Phelé kuli kuda, kutumisè kuli puku lya Mganga ku Psikopedagoje, kuyambile ndikálo ku nafa hiku na superlotação ku darano lya khasikhu kwa aanyala ku 4ª ku 6ª khasi mu Eschola Primária de Terrene, yaku na Cidade de Nampula. Nikhuma kuli kutanda kutuwa kumo hiku superlotação kuli darano lya khasikhu hika aanyala. Muza, nikhuma kuli: kutaru malubharise o kangagwa mu tondolo la maphati kuli superlotação; kutonga nkomo za katikolo wa nyanzo kuli ni superlotação; nikhuma kuli kutoka kuli superlotação na kutanda ku saati lya khasikhu. Muwa, phelé kuli tsakira nko za nafanho na nkomo ku kulambila kwenyi. Hiku ku teka bukhari e ngoma, phanu kuli maphati ghaka, makilongwe ku vharisidiwa ya mbekenda no kuvula, na kwembile ku Eschola Primária de Terrene, nyoko kutambuya kuli phano hiku superlotação. Kula mbetolu, turmas nê kudita na kha yama khasi ghavikwi va kutambwa na kha yama nkatikona, khuka nho kutungira khatiko, ponga mu makwa na makambo a katikolo. Sisi pehe nikhuma, kuli kutsembila ku kunga saati na kuli aanyala, piri kutukweza kuli kutambwa kwama, ku lutungira kuli go.

Downloads

Não há dados estatísticos.

Biografia do Autor

César José Jemusse, Universidade Católica de Moçambique

Doutorando em Ciência Política e Relações Internacionais e docente da Academia Militar “Marechal Samora Machel”. É investigador nas áreas de Segurança e Desenvolvimento Local, com particular interesse pelas questões de segurança, governação, desenvolvimento e dinâmicas sociopolíticas em Moçambique.

Referências

Babbie, E. (2016). The practice of social research (16th ed.). Cengage Learning.

Benbow, D., et al. (2007). Large classes: Teaching and learning in diverse and large classes. Journal of Educational Research, 100(2), 102-115.

Bempechat, J. (2004). The role of parents in children's achievement. Harvard University Press.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.

Cardoso, S., & Castro, L. (2018). A superlotação nas escolas e seus impactos na educação. Editora Acadêmica.

Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2018). The SAGE handbook of qualitative research (5th ed.). SAGE Publications.

Freire, P. (1996). Pedagogia do oprimido (17th ed.). Paz e Terra.

Gil, A. C. (2010). Como elaborar projetos de pesquisa (7th ed.). Atlas.

Lima, A., & Santos, M. (2019). A influência do tamanho das turmas no desempenho escolar. Revista Brasileira de Educação, 45(3), 589-606.

Matos, R. (2021). Desafios da educação primária em contextos de superlotação. Editora Universitária.

Miller, J., & McCarten, T. (2019). Classroom size and learning outcomes: A meta-analysis. Educational Review, 71(4), 455-470.

Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). SAGE Publications.

Resnik, D. B. (2015). Research ethics: A philosophical guide to the responsible conduct of research. Cambridge University Press.

Silva, F., Almeida, P., & Pereira, R. (2020). Impactos da superlotação no ensino e aprendizagem. Estudos em Educação e Formação, 40(1), 50-68.

Sousa, C., & Alves, A. (2022). Gerenciamento de turmas e qualidade do ensino. Editora Educacional.

Vandenberghe, R., & Figueiredo, C. (2017). Efetividade do ensino em turmas numerosas. Revista de Educação e Pedagogia, 30(1), 25-40.

Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). SAGE Publications.

Downloads

Publicado

16-09-2026

Como Citar

Jemusse, C. J. (2026). O impacto da superlotação de turmas no sucesso escolar dos alunos da 4ª a 6ª classe da escola primária de Terrene – cidade de Nampula. JINGA SEPÉ: evista nternacional e ulturas, Línguas fricanas rasileiras (ISSN: 2764-1244), 6(4), 192–205. ecuperado de https://revistas.unilab.edu.br/njingaesape/article/view/1800