Ìṣàfihàn Ipa Akinkanjú-binrin nínú Fíìmù Àràmọ́tù

O papel da heroína no filme de terror

Abstract

Ọ̀kan-ò-jọ̀kan ni àwọn ayẹyẹ ajẹmáṣà Yorùbá, bákan náà sì ni gbogbo àwọn ayẹyẹ wọ̀nyí ni wọn ni àbùdá ajẹmọ́ ìbọ àti ẹ̀sìn. Èyí tùnmọ̀ sí pé wọn kì í ṣe àgbékalẹ̀ ayẹyẹ tàbí ìṣàfihàn àṣà lasan; wọ́n kó ipa pàtàkì nínú ètò ẹ̀sìn, ìbágbépọ̀ àwùjọ, àti ètò ìṣèlú, to bẹ́ẹ̀ tí wọn jẹ́ ọkàn gbòógì lára àwọn ohun tí o so ìbáṣepọ̀ àwùjọ ró. Ọ̀kan pàtàki jùlọ lára àwọn ayẹyẹ wọ̀nyí ni Gẹ̀lẹ̀dẹ́, èyí tí o jẹ́ ayẹyẹ ìbọ́láfún agbára àwọn obìnrin, pàápàá jùlọ àwọn ìyá, tí ó sì ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí irinṣẹ́ àtúnṣe àwùjọ nípa ríri dájú pé ìdọ́gba wa nínú ìbágbépọ̀ àti àjọṣepọ̀ àwùjọ. Iṣẹ́ ìwadìí yìí lo fíìmù Àràmòtù láti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó ṣeé ṣe láti lo fíìmù tí wọn gbé jáde ni èdè abinibi láti ṣe ìpamọ́ ìtàn àti àṣà, kí ó sì tún ṣe àfihàn ipa àwọn akínkanjú obìnrin ni ilẹ̀ Afíríkà. Nípa ṣíṣe àgbéyẹ̀wò fíìmù Àràmọ́tù iṣẹ́ ìwádìí yìí ṣe ìtọpinpin bí fíìmù ṣe máa ń ṣe àmúlò oníruuru iṣẹ́ ọnà àtinúdá gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìṣàgbékalẹ̀ ìjákinkanjú àti ìṣàfihàn àwọn ohun ìjìnlẹ̀ àjẹmọ́-abínibí. Pépà yìí tún ṣe àgbéyẹ̀wò àtàko tí ó jẹyọ nínú Gẹ̀lẹ̀dẹ́ lórí bí àṣà Yorùbá ti gbóríyìn fún agbára ìjinlẹ̀ nínú ẹ̀mi èyí tí àwọn obìnrin ní tí ó sì mú ìrẹ̀sílẹ̀ bá ipa àti ojú tí a fi ń wo àwọn obìnrin ní àwùjọ Yorùbá. Àràmọ́tù ṣe àgbéyẹ̀wò àti ìṣàfihàn ìhà yìí ní ẹ̀kúnrẹrẹ, ìdí yìí ni iṣẹ́ ìwádìí yìí fi ṣe àmúlò fíìmù Àràmọ́tù láti ṣe àfihàn tí ó rinlẹ̀ lórí ipa tí fíìmù Yorùbá le è kó láti ṣe àtúnṣe sí ojúwòye àti ìṣàfihàn àṣà, ẹ̀sìn àti ìtàn Yorùbá, pàápàá àwọn tí ó ní ṣe pẹlú àwọn àkinkanju-obìnrin ilẹ̀ Yorùbá, èyí tí yóò sì tún ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìtànkalẹ̀ ìtàn àti àṣàYorùbá káàkiri àgbáyé.

********

Os festivais iorubás compartilham uma mesma natureza, possuindo todos eles uma dimensão religiosa e cerimonial. Isso significa que não se trata apenas de demonstrações cerimoniais ou culturais; eles desempenham um papel fundamental nos sistemas religiosos, sociais e políticos, constituindo uma parte essencial da trama das relações sociais. Um dos festivais mais importantes é o Gẹ̀ledẹ̀, uma celebração do empoderamento feminino — especialmente das mães — que atua como instrumento de reforma social ao assegurar a igualdade nas relações e interações sociais. Esta pesquisa utiliza o filme *Aramottu* para demonstrar a viabilidade de se empregar obras cinematográficas produzidas em línguas indígenas na preservação da história e da cultura, bem como para evidenciar o papel da mulher na África. Ao analisar *Aramottu*, o estudo explora como o cinema recorre a diversas formas de expressão artística criativa para apresentar e manifestar valores indígenas. O trabalho também aborda o debate surgido em torno do Gẹ̀ledẹ̀ sobre a maneira como a cultura iorubá celebra o profundo poder espiritual feminino, ao mesmo tempo em que, por vezes, compromete o papel e a imagem da mulher na sociedade iorubá. *Aramottu* examina e apresenta essa faceta em detalhes; por isso, este projeto de pesquisa utiliza o filme para destacar o papel relevante que as produções cinematográficas iorubás podem desempenhar na transformação da percepção e da representação da cultura, religião e história iorubás — particularmente no que diz respeito às heroínas iorubás —, contribuindo também para a difusão dessa história e cultura em escala global.