Àyìnlá ọmọwúrà gẹ́gẹ́ bí akọni ọ̀kọrin àpàlà yorùbá
A águia-real como heroína da canção folclórica iorubá
Palavras-chave:
Àyìnlá Ọmọwúrà, Ako̩Ni, Adúláwọ̀, Àṣà, Lítíréṣọ̀, OrinResumo
Ìwádìí ti fì ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé tí a bá fẹ́ mọ ̀nípa litiréṣọ̀ ati àṣà àwọn ẹ̀yà ènìyàn kan, a le tọpa rẹ̀ dé inú àwọn orin ìbílẹ̀ wọn. Orin Ayinla Ọmọwura ni bébà yii gbéyẹ̀wò pẹ̀lú èrò láti ṣe àgbékalẹ̀ àti àlàyé àwọn orin rẹ̀ bí wọ́n ṣe ń ṣe ìgbélárugẹ àwọn àṣà Yorùbá tó níyelórí. Tíọ́rì ìfojú ìmò̩ ìbára-e̩ni-gbépọ̀ láwùjọ tó gbàgbó̩ pé ìgbé-ayé è̩dá nínú àwùjo̩, ìgbàgbó̩ rè̩, às̩à rè̩ àti èdè rè̩ jé̩ òpómúléró fún ìdúró è̩dá láyé ni a fi ṣe ìtúpalè̩ mẹ́rin nínú àwo̩n orin Ayinla Ọmọwura tí ó ń sò̩rò̩ nípa às̩à Yorùbá. Awo̩n orin rè̩ náà nì: National Census (Vol.5), Olóògbé Muritala Muhammad (Vol.9), Omi Tuntun (Vol.17), àti Àwa kì í ṣe Olódì Wọn (V0l. 19). Ìwádìí fi hàn pé orin Ayinla Ọmọwura ń ṣe àfihàn ìranYorùbá gẹ́gẹ́ bí ẹ̀yà kan pàtàkì nílẹ̀ Adúláwò pẹ̀lú ìpolongo àwọn àṣà àti ìṣe Yorùbá bí ọ̀rọ̀ lọ́kọláya àti ìtọ́jú ẹbí, ìwà rere, àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láwùjọ. Bákan náà, Ayinla Ọmọwura tún máa ń lo èdè lọ́nà àrà àti òwe lóríṣiríṣi ninu orin rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí agbédègbẹ́yọ̀. Àbájáde is̩é̩ ìwádìí yii fi Ayinla Ọmọwura hàn gé̩gé̩ bí akọni olórin tí ó ń fi orin rẹ̀ dá àwùjọ lẹ́kọ̀ọ́, s̩e ì̀ròyìn ohun tó ń lọ láwùjọ àti pé amúlùúdùn ni. Láìse àníàní, Àyìnlá Ọmọwura fi orin rẹ̀ ṣègbè fún ìlọsíwájú àti ìdàgbàsókè èdè, àṣà àti lítíréṣọ̀ Yorùbá pẹ̀lú ẹ̀ri ́pé àwọn ènìyàn sì máa ń tọ́kasí orin rẹ̀ láti fi ṣẹ̀rí tàbí yanjú ọ̀rọ̀ kan tàbí òmíràn nígbà ayé rẹ̀ àti lẹ́yìn ìpapòdà rẹ̀.
*******
Pesquisas comprovam que, para conhecer a literatura e a cultura de um povo, podemos recorrer às suas canções tradicionais. Este artigo examina as canções de Ayinla Omowura com o objetivo de apresentá-las e explicá-las, visto que promovem valiosas tradições iorubás. A teoria da interação social — segundo a qual a vida da natureza na sociedade, bem como sua cultura e linguagem, constituem os fundamentos para a sobrevivência dessa natureza no mundo — é utilizada para analisar quatro canções de Ayinla Omowura que abordam a cultura iorubá. Entre suas canções, destacam-se: *National Census* (Vol. 5), *Olóògbé Muritala Muhammad* (Vol. 9), *Omi Tuntun* (Vol. 17) e *Àwa kií se Olódì Won* (Vol. 19). Os estudos demonstram que as canções de Ayinla Omowura refletem a identidade iorubá como um importante grupo étnico da região de Aduláwó, ao mesmo tempo em que promovem costumes e práticas iorubás, como o casamento, o cuidado com a família, a moralidade e a cooperação social. Além disso, na qualidade de figura folclórica, Ayinla Omowura emprega a linguagem de diversas formas e utiliza provérbios em suas músicas. Os resultados desta pesquisa revelam Ayinla Omowura como uma cantora heroica que utilizava sua música para educar e informar o público sobre os acontecimentos sociais, bem como para entreter. Sem dúvida, Ayinla Omowura contribuiu para o progresso e o desenvolvimento da língua, da cultura e da literatura iorubás por meio de sua música; há evidências de que as pessoas frequentemente recorrem a suas canções para comprovar fatos ou solucionar questões, tanto durante sua vida quanto após sua morte.
Downloads
Referências
Adébò̩wálé, O. (2011).”Writing and Reacting: The experience in indigenous Yorùbá literary arts”. An inaugural lecture delivered at Adekunle Ajasin University, Àkùngbá, Àkókó, Nigeria
Agyekun, K. (2007). Introduction to Literature, Accra: Media design.
Ajíbàdé, G.O.(2012). The Yorùbá Oral Artists and Their Use of Words in A.G. Adejumọ (ed) Yoruba: Journal of Yoruba Studies Association of Nigeria, vol.7, no.1
Ajíbádé, G.O. (2008).”Representation of Gender Discourse in the Poetry of Akínwùmí Ìṣọ̀lá’ In Akínye̩mí, A. and Fálo̩lá, T. (eds) Emerging Perspectives on Akínwùmí Ìṣọ̀lá. Eritrea: African World Press Inc.
Bámidélé, I.O. (2003). Literature and Society. Ibadan: Stirling Horden Publishers, Nigeria Ltd.
Bó̩lárìnwá, A.O (2014). Forms and Content of Onímejò Festival Song. Journal of Nigerian Languages and Culture,. Vol 15, No. 1: 141-152 (Nigeria).
Bó̩lárìnwá, A. (2019).Ọnà ti Àrìnpé Adéjùmọ̀ Gbà Yí Ojú Àmúwáyé Obìnrin Padà Nínú Ewì Ròóore. Inquiry in African Languages and Literatures No 12. P. 76-86.
Bó̩lárìnwá, A.O. (2025). “Àfihàn Obìnrin Nínú Àwo̩n Àsàyàn Orin Àló̩ Onítàn Yorùbá” in Revista Njinga & Sepe: a journal of Culture and Literature in African Languages: Studies and Research. V. 5 n. Special 1.
Euba, A. (1975). The Interrelationship of Poetry and Music in Yorùbá Tradition ninu Abimbola, W. (ed) Yorùbá Oral Tradition: Selection from the Papers Presented at the Seminar on Yorùbá Oral Tradition, Poetry in Music, Dance and Drama
Fákáyọ̀dé, F. (2016). ”Ipa Tí Orin Ifá Ti Kó Nínú Ìrìnajò Ọgọ́rùn-ún Ọdún Orílẹ̀èdè Nàìjíríà”Nínú Fájẹ́nyọ̩̀ (ed) Ìtànsán Oòduà: Jọ́nà Ẹgbẹ́ Olùkọ́ Èdè Kọ́lẹ́ẹ̀jì Ẹ́ńsiì. Fọ́lúùmù 5, nọ́ḿbà 1.
Ìṣọ̀lá, A. (2010). “Making Culture Memorable. Essays on Language, Culture and Development”. Ibadan: DB Martoy Books Publication Ltd.
Ké̩hìndé, A. (2005). “Modern Novelists and Their Historical Sense: The Example of D.H. Lawrence and Virgina Woolf” In Ọlateju, M. and Oyeleye L.(eds). Perspectives on Language and Literature. Ilé-ifè̩: Ọbáfẹ́mi Awólọ́wò̩ University Press
Nanda, S. (1984). Cultural Anthropology. California: Wads Worth Publishing Company.
Ògúnpolú, T. (1975). “Preliminary Notes on Okosi Festival Songs” Ninu Abimbọla W. (ed) Yorùbá Oral Tradition: Selection from the Papers Presented at the Seminar on Yorùbá Oral Tradition, Poetry in Music, Dance and Drama.
Ògúnsìnà, B. (2006). Sociology of the Yorùbá Novels: An Introduction. Ìlo̩rin: Integrity Publication
Òjó E.T and Bọ́lárìnwá, A.O. (2021).”Tones and Stylistics of People’s Reception of Corona Virus in African Society: The Yorùbá Example”. Special Edition on Corona Virus by Yorùbá Journal of Yorùbá Studies Association of Nigeria. Vol. 10 No. 3 Pp 31-47.
Oyèbámijí, A.K and Bó̩lárìnwá A.O (2025) African Riddles and Their Pedagogical Value: The Yorùbá Example in IKR Journal of Education and Literature. Vol 1, No 1. Pp1-7.
Okoh, N. (2008). Preface to Oral Literature. Onitsha: African First Publishers.
O̩lájubù, O. (1981). Àkójọpọ̀ Iwì Egúngún, Ìkẹjà: Longman Nigeria Ltd.
O̩látúnjí, O. (1984). Feature of Yorùbá Oral Poetry. Ìbàdàn: University Press.
Olùkojú, E. (1994) The Study of Yorùbá Songs. Ibadan: Centre for External Studies, Faculty of Education, Univeristy of Ìbàdàn, Ìbàdàn.
Ọ̀pẹ́fèyítìmí, A. (2014) Tíọ́rì àti ìṣọwọ́lo-èdè. Ilé-Ifẹ̀: Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ University Press.
Ọ̀pẹ́fèyítìmí, A. (2018) Women in Yoruba Culture: A Dozen of Academic Articles. Ìbàdàn: Penthouse Publications (Nig).
Oyèníyì, F. (2016) ”Àgbéyẹ̀wò Orin Nínú Orò Lékú” nínú Fajẹnyọ (ed) Ìtànsán Oòduà: Jọ́nà Ẹgbẹ́ Olùkọ́ Èdè Kọ́lẹ́ẹ̀jì Ẹ́ńsiì. Fọ́lúùmù 5, nọ́ḿbà 1
Surakat, T.Y. (2013). “Yorùbá-English code-switching in Àyìnlá Ọmọwúrà Àpàlà Music” in Ogunsiji, A, Kẹhinde, A. and Ọdẹbunmi, A. (Eds) Language, Literature and Discourse, A Festschrift in Honour of Prof. Lekan Oyeleye. Ibadan: Stirling-Horden Publishers Ltd.
Táìwò, A. (2013) “Ká rìn ká pọ̀: A Novelist Perspective on Security” In A.G. Adéjùmọ̀ (ed) Yorùbá: Journal of Yorùbá Studies Association of Nigeria. Vol.7, no. 2.
Downloads
Publicado
Como Citar
Edição
Seção
Licença
Copyright (c) 2026 NJINGA e SEPÉ: Revista Internacional de Culturas, Línguas Africanas e Brasileiras (ISSN: 2764-1244)

Este trabalho está licenciado sob uma licença Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1.Autores mantêm os direitos autorais e concedem à revista o direito de primeira publicação, sendo o trabalho simultaneamente licenciado sob a Creative Commons Attribution License o que permite o compartilhamento do trabalho com reconhecimento da autoria do trabalho e publicação inicial nesta revista. A Revista usa a Licença CC BY que permite que outros distribuam, remixem, adaptem e criem a partir do seu trabalho, mesmo para fins comerciais, desde que lhe atribuam o devido crédito pela criação original. É a licença mais flexível de todas as licenças disponíveis. É recomendada para maximizar a disseminação e uso dos materiais licenciados.
2.Autores têm autorização para assumir contratos adicionais separadamente, para distribuição não exclusiva da versão do trabalho publicada nesta revista (ex.: publicar em repositório digital institucional ou como capítulo de livro), com reconhecimento de autoria e publicação inicial nesta revista.
3.Autores têm permissão e são estimulados a publicar e distribuir seu trabalho online (ex.: em repositórios institucionais ou na sua página pessoal, nas redes sociais) a qualquer ponto antes ou durante o processo editorial, já que isso pode gerar alterações produtivas, bem como aumentar o impacto e a citação do trabalho publicado (Trata-se da política de Acesso Livre).
